Het bouwen is eenvoudig en stelt geen enkel probleem. De versterking van de eerste schakeling is precies zoals in de specs, de tweede moet ik nog nameten. Op het printje van het prototype is de plaats al voorzien voor een proef met de TBA820M. 

prototype met TDA1010A. Er is plaats voor de proef met TBA820.

TDA1010A

 

 

TBA820M printje van DH7AUF

Ook de TBA820M is een leuke schakeling, vooral omdat hij als 8 pin DIL minder plaats neemt, en nog voldoende vermogen levert met een luidspreker van 8 ohm, bij een voeding van 13,8 Volt. Ook 4 ohm kan, maar met een lagere voedingsspanning. 

De voorgestelde schakeling is vlak van frequentie tot 5KHz. C10 kan verminderd worden om de lage tonen te beperken. Men kan C10 ook 100nF nemen en R3 100k. C9 is een terugkoppelcondensator. 1000pf geeft een bandbreedt van 5KHz. 220pf is goed voor 20KHz. Voor C6 geldt hetzelfde als het vorig schema: 220F voor 4 ohm, nog meer voor hifi. C3 is facultatief en alleen nodig bij teveel rimpel op de voeding. Met R4 bespeelt men de totale terugkoppeling, en dus de versterking. 120ohm moet goed zijn voor een gevoeligheid van 100mv. R4 kan verlaagd worden tot 33 ohm en zou de gain van 34 naar 45dB. De maximale gain als R4 overbrugd wordt  is  75dB.

De opdracht was duidelijk en ook eenvoudig: een laagfrequent versterkertje dat niet veel kost en dat iedereen kan nabouwen. Het is jaren geleden dat ik mij nog aan elektronica gewaagd heb, dus ben ik eerst het internet gaan afschuimen. Daar zijn tientallen schakelingen te vinden, zowel met discrete componenten als met IC’s. Ik neem aan dat de schakelingen met discrete componenten goed werken, maar het vraagt meer kennis om die goed in te regelen, en waar vindt men nog goed gepaarde transistoren? Daarom koos ik voor een geintegreerde schakeling. De LM380 leek de geschikte kandidaat, maar blijkbaar is die meer geschikt voor lage voedingsspanning, en niet voor een voeding van 13,8 volt of meer. Indachtig dat het IC courant verkrijgbaar moet zijn ging de keuze uiteindelijk naar een ontwerp met een TDA1010A en een alternatief met een TBA820M. Beide zijn vrij courant, alhoewel ik in de Lange Violettestraat de laatste voorraad van de TBA820M opgekocht heb.  

Maar nu terug naar de TDA1010A. Dit is een 9pin single-in-line IC vroeger veel gebruikt in autoradio’s en dergelijke. Bij een voeding van 13,8volt en een belasting van 4 ohm produceert hij gemakkelijk 6 Watt. Dit is nogal veel voor onze shack, en we kiezen voor een luidsprekertje van 8 ohm. Het vermogen loopt dan terug tot 2 Watt, en de metalen lip van het IC is voldoende voor de koeling. Bij grotere vermogens moet een extra koelvin gebruikt worden. Meestal gebruikt men daarvoor de kast van het toestel. Het leuke aan de TDA1010 is de ingebouwde voorversterker, waardoor de totale versterking 54db bedraagt, of een ingangsgevoeligheid van 10mV typical voor vol vermogen. Het IC heeft alles aan boord en hoeft slechts een paar discrete componenten om een versterkertje te maken met verbluffende kwaliteit. 

Met de in het schema opgegeven waarden is de bandbreedte smal: van 300Hz tot 3KHz, bij een versterking van 54dB.  C10 zorgt voor de DC ontkoppeling met de voorgaande schakeling, maar zorgt meteen voor een lagetoon onderdrukking.  R3 en C9 zorgen voor de extra hoog afvlakking, en kunnen desgewenst weggelaten worden. C2 en C3 vormen een bandpass filter, C2 om de laagste frequenties tegen te houden, C3 om de hoge tonen naar massa te leiden. C4-R2 zijn nodig voor de stabiliteit en de bandbreedte. C6 kiezen we speciaal laag, om de lage tonen tegen te houden. Als de luidspreker slechts 4 ohm is wordt C6 220uF. Voor een goede bass weergave wordt C6 C5 zorgt voor de nodige terugkoppeling. C8, C1 en C7 zorgen voor de ontkoppeling van de voeding en zijn niet erg kritisch. C7 kan zelfs weggelaten worden voor kleinere vermogens. 

 Waarden voor een vlakke frequentie weergave: C10=1uF, R3 en C9 weglaten, C2 = 100nF, C3 = 1nF, C6 = 1000uF.